Đột Quỵ Là Gì? Nguyên Nhân Và Dấu Hiệu Nhận Biết

Đột quỵ có thể xảy ra đột ngột, không báo trước, và mỗi phút trôi qua khi không được cấp cứu kịp thời đều làm tăng nguy cơ tổn thương não vĩnh viễn. Hiểu đúng về đột quỵ từ nguyên nhân đến dấu hiệu nhận biết là điều có thể giúp cứu sống một người, kể cả người thân trong chính gia đình bạn.

1. Đột Quỵ Là Gì?

Đột quỵ xảy ra khi dòng máu mang oxy đến một phần của não bị chặn lại hoặc giảm đột ngột, hoặc khi mạch máu trong não bị vỡ gây chảy máu. Trong cả hai trường hợp, tế bào não ở vùng bị ảnh hưởng không nhận đủ oxy và bắt đầu chết dần chỉ trong vài phút, khiến đột quỵ luôn được xem là một tình trạng cấp cứu y tế.

2. Có Mấy Loại Đột Quỵ?

2.1. Đột quỵ do thiếu máu cục bộ

Đây là loại phổ biến nhất, chiếm khoảng 87% tổng số ca đột quỵ, xảy ra khi cục máu đông hoặc mảng xơ vữa làm tắc nghẽn một mạch máu dẫn đến não.

2.2. Đột quỵ do xuất huyết não

Loại này chiếm khoảng 13% số ca còn lại, xảy ra khi một mạch máu trong não bị vỡ và chảy máu vào mô não xung quanh. Nguyên nhân thường gặp là huyết áp cao kéo dài hoặc phình mạch máu não.

2.3. Cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA)

Còn gọi là “đột quỵ nhỏ”, xảy ra khi dòng máu đến não bị gián đoạn trong thời gian ngắn rồi tự phục hồi, thường trong vòng 24 giờ, nên không để lại tổn thương lâu dài. Dù vậy, đây là dấu hiệu cảnh báo quan trọng cho thấy nguy cơ đột quỵ thực sự trong tương lai gần tăng lên đáng kể, và vẫn cần được cấp cứu như một ca đột quỵ thật.

3. Nguyên Nhân Và Yếu Tố Nguy Cơ Gây Đột Quỵ

3.1. Yếu tố có thể kiểm soát được

Huyết áp cao là yếu tố nguy cơ hàng đầu và dễ kiểm soát nhất thông qua thuốc, chế độ ăn và vận động. Các yếu tố khác bao gồm rung nhĩ (một dạng rối loạn nhịp tim), tiểu đường, cholesterol cao, hút thuốc lá, thừa cân béo phì, ít vận động và uống rượu bia quá mức.

3.2. Yếu tố không thể thay đổi được

Tuổi tác càng cao, nguy cơ đột quỵ càng tăng, dù đột quỵ vẫn có thể xảy ra ở người trẻ. Giới tính, chủng tộc và tiền sử gia đình từng có người bị đột quỵ cũng là những yếu tố nguy cơ không thể thay đổi.

4. Dấu Hiệu Nhận Biết Đột Quỵ: Quy Tắc FAST

Quy tắc FAST được Hiệp hội Đột quỵ Hoa Kỳ khuyến nghị như cách dễ nhớ nhất để nhận biết đột quỵ:

• F (Face – Mặt): Yêu cầu người đó cười. Một bên mặt có bị xệ xuống hoặc tê không?
• A (Arm – Tay): Yêu cầu giơ thẳng cả hai tay. Một bên tay có yếu hơn hoặc rơi xuống không?
• S (Speech – Giọng nói): Giọng nói có bị líu, nói không rõ chữ, hoặc không hiểu được người khác nói gì không?
• T (Time – Thời gian): Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào ở trên xuất hiện đột ngột, cần gọi cấp cứu ngay lập tức.

Một số dấu hiệu khác có thể đi kèm gồm tê hoặc yếu đột ngột ở một bên cơ thể, lú lẫn đột ngột, mất thị lực đột ngột ở một hoặc cả hai mắt, chóng mặt mất thăng bằng đột ngột, hoặc đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân.

5. Vì Sao Cần Hành Động Nhanh Khi Nghi Ngờ Đột Quỵ?

Tế bào não bắt đầu chết chỉ vài phút sau khi mất nguồn cung cấp máu, nên thời gian từ lúc xuất hiện triệu chứng đến khi được điều trị ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ tổn thương não. Điều trị càng sớm, khả năng hồi phục và hạn chế di chứng càng cao.

6. Cần Làm Gì Khi Nghi Ngờ Ai Đó Bị Đột Quỵ?

Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức, không chờ xem triệu chứng có tự hết hay không. Ghi nhớ chính xác thời điểm triệu chứng bắt đầu xuất hiện, vì thông tin này rất quan trọng để bác sĩ quyết định phương pháp điều trị phù hợp. Trong lúc chờ xe cấp cứu, không cho người bệnh ăn uống hoặc uống thuốc gì, giữ họ ở tư thế an toàn, và không tự lái xe chở đi nếu có thể gọi xe cấp cứu.

Tóm Lại

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu y tế có thể xảy ra với bất kỳ ai. Nhưng phần lớn yếu tố nguy cơ đặc biệt là huyết áp cao hoàn toàn có thể kiểm soát được. Ghi nhớ quy tắc FAST và hành động ngay khi thấy dấu hiệu bất thường là cách thiết thực nhất để tăng cơ hội sống sót và hồi phục cho người bị đột quỵ.

_

>> Xem thêm: Ăn Tối Muộn Ảnh Hưởng Đến Cơ Thể Như Thế Nào?

>> Xem thêm: Ngồi Làm Việc Sai Tư Thế Nguy Hiểm Như Thế Nào?