Đau Lưng Cấp Nên Nằm Nghỉ Hay Nên Vận Động?

Khi lưng đột nhiên đau nhói sau một lần cúi nhặt đồ hay bê vật nặng, phản xạ của hầu hết mọi người là nằm xuống và hạn chế cử động. Đây cũng từng là lời khuyên y khoa phổ biến trong nhiều năm. Nhưng các nghiên cứu những thập niên gần đây đã làm thay đổi cách tiếp cận này.

đau lưng cấp nên nằm nghỉ hay nên vận động

Bài viết dưới đây tổng hợp bằng chứng hiện có về việc nằm nghỉ và vận động trong đau lưng cấp, vận động ở mức nào là hợp lý, và những dấu hiệu không nên chờ đợi mà cần đi khám ngay.

1. Đau Lưng Cấp Là Gì?

Y học phân loại đau thắt lưng theo thời gian: đau cấp tính kéo dài dưới 4 tuần, bán cấp từ 4 đến 12 tuần, và mạn tính khi kéo dài trên 12 tuần.

Tin tốt là phần lớn trường hợp không nghiêm trọng. Đa số đau thắt lưng do những vấn đề nhỏ ở cơ, khớp hoặc dây chằng vùng lưng, và chỉ dưới 1% trường hợp do vấn đề nghiêm trọng của cột sống. Đồng thời, hầu hết các đợt đau cấp và bán cấp cải thiện trong vòng vài tuần.

2. Vì Sao Nằm Nghỉ Từng Là Lời Khuyên Phổ Biến?

Nhiều người có cảm giác nhẹ hơn khi nằm xuống, điều này hoàn toàn dễ hiểu. Theo Cochrane, cho đến cuối thập niên 1990, lời khuyên “nghỉ ngơi” là cách tiếp cận phổ biến, và nghỉ ngơi thường có nghĩa là nằm giường gần như cả ngày.

Về sau, các nhà nghiên cứu nhận ra việc nằm kéo dài có thể gây hại. Một tổng quan của Cochrane ghi nhận nằm nghỉ kéo dài có khả năng làm suy giảm cơ và các chức năng của cơ thể.

3. Bằng Chứng Hiện Nay Nói Gì?

3.1. Với đau lưng cấp thông thường

Tổng quan Cochrane của Dahm và cộng sự (cập nhật 2022) gộp 10 thử nghiệm ngẫu nhiên với 1.923 người, đánh giá lời khuyên nằm nghỉ so với lời khuyên giữ vận động ở người đau lưng cấp. Kết luận: bằng chứng ở mức trung bình cho thấy người đau lưng cấp được khuyên giữ vận động có cải thiện nhỏ về mức đau và khả năng sinh hoạt so với người được khuyên nằm nghỉ.

Cần nhìn đúng quy mô: mức khác biệt là nhỏ, không phải bước ngoặt. Một phân tích trước đó cũng ghi nhận người được khuyên nằm giường đau hơn một chút và hồi phục chức năng kém hơn một chút so với người được khuyên giữ vận động.

3.2. Với đau thần kinh tọa

Với đau lan xuống chân do thần kinh tọa, kết quả khác. Cochrane ghi nhận bằng chứng ở mức trung bình cho thấy gần như không có khác biệt về mức đau và chức năng giữa lời khuyên nằm nghỉ và giữ vận động. Dù vậy, một tổng quan khác nhận định không có bằng chứng cho thấy lời khuyên giữ vận động gây hại, trong khi nằm nghỉ kéo dài có thể có tác hại tiềm ẩn, nên lời khuyên hợp lý là giữ vận động.

Tình huống Giữ vận động so với nằm nghỉ
Đau lưng cấp thông thường Giữ vận động tốt hơn một chút (bằng chứng trung bình)
Đau thần kinh tọa Gần như không khác biệt, nhưng không thấy giữ vận động có hại

4. “Giữ Vận Động” Trong Đau Lưng Cấp Nghĩa Là Gì?

Đây không phải là tập luyện cường độ cao hay cố gắng chịu đau. Hướng dẫn tổng quan của JAMA, dựa trên khuyến cáo của Trường Nội khoa Hoa Kỳ (ACP), nêu rõ người bệnh nên giữ vận động trong mức chịu đựng được.

Trong thực tế, điều này có thể là:

  • Sinh hoạt gần như bình thường, đi lại nhẹ nhàng trong nhà
  • Đứng dậy đi vài phút sau mỗi quãng ngồi, thay vì nằm hoặc ngồi bất động
  • Tránh những động tác khiến đau tăng rõ rệt như cúi gập nhanh hoặc mang vật nặng
  • Nằm nghỉ ngắn để giảm đau là chấp nhận được, nhưng không nên nằm kéo dài cả ngày

Cũng cần biết, bằng chứng chất lượng thấp cho thấy gần như không có khác biệt giữa lời khuyên giữ vận động, bài tập hay vật lý trị liệu ở người đau lưng cấp. Tức là chưa cần vội bắt đầu một chương trình tập nặng khi đang đau cấp.

5. Những Cách Giảm Đau Ban Đầu Được Khuyến Cáo

Hướng dẫn năm 2017 của ACP đăng trên Annals of Internal Medicine khuyến nghị với đau lưng cấp và bán cấp: do đa số người bệnh cải thiện theo thời gian dù có điều trị, nên ưu tiên các biện pháp không dùng thuốc như chườm nóng bề mặt (bằng chứng mức trung bình), xoa bóp, châm cứu hoặc nắn chỉnh cột sống (bằng chứng mức thấp).

Nếu cần dùng thuốc, các lựa chọn là thuốc kháng viêm không steroid hoặc thuốc giãn cơ. Cũng theo hướng dẫn này, acetaminophen không hiệu quả hơn giả dược trong cải thiện đau, và steroid đường toàn thân cũng không có hiệu quả với đau lưng cấp hoặc bán cấp.

Thuốc cần được dùng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ, nhất là người có bệnh dạ dày, thận, tim mạch. Ngoài ra, đa số người đau lưng không cần chụp chẩn đoán hình ảnh như X-quang, CT hay MRI.

6. Dấu Hiệu Cần Đi Khám Ngay

Dưới 1% đau lưng do nguyên nhân nghiêm trọng, nhưng đây là nhóm không nên chờ đợi. Cần đi khám sớm hoặc ngay lập tức khi đau lưng kèm:

  • Tê hoặc yếu chân tăng dần
  • Khó kiểm soát tiểu tiện, đại tiện, hoặc tê vùng quanh hậu môn, đáy chậu
  • Sốt, sụt cân không rõ nguyên nhân
  • Đau dữ dội sau một cú ngã hoặc chấn thương
  • Đau về đêm, không giảm khi thay đổi tư thế
  • Đau kéo dài vài tuần không cải thiện

Những dấu hiệu này không nên tự xử lý bằng cách nằm nghỉ hay dùng thuốc giảm đau tại nhà.

Đau lưng có xu hướng tái phát, nên việc giữ vận động không dừng lại khi cơn đau qua đi. Duy trì đi bộ, tập cơ lưng và cơ bụng, tránh ngồi liên tục quá lâu là những thói quen được nhiều nghiên cứu về phòng ngừa đau lưng ủng hộ. Khi đã đỡ đau, có thể tăng dần cường độ tập luyện theo khả năng của cơ thể.

Tóm Lại

Nằm nghỉ ngắn để giảm đau là việc bình thường, nhưng nằm giường kéo dài không còn là lời khuyên cho đau lưng cấp: bằng chứng cho thấy giữ vận động trong mức chịu đựng được nhỉnh hơn một chút, và ít nhất không gây hại. Điều quan trọng là phân biệt đau lưng thông thường với những dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay, vì chính những trường hợp hiếm này mới cần can thiệp y tế kịp thời.

_

>> Xem thêm: Ngồi Xuống Và Đứng Lên Từ Sàn Nói Gì Về Sức Khỏe Của Bạn?

>> Xem thêm: Tư Thế Ngồi Thiền Đúng Là Như Thế Nào?

    Đăng ký thông tin





    Để lại một bình luận

    Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *