Nhắc đến đau lưng, nhiều người nghĩ ngay đến “thoát vị đĩa đệm”, nhưng không phải ai cũng biết đĩa đệm thực sự là gì và hoạt động ra sao. Hiểu cấu tạo và nhu cầu của đĩa đệm giúp lý giải vì sao thói quen sinh hoạt hằng ngày lại tác động lớn đến cột sống.

1. Đĩa Đệm Là Gì Và Nằm Ở Đâu?
Đĩa đệm là cấu trúc nằm giữa các đốt sống, đóng vai trò như bộ phận đệm giữa hai xương. Cột sống không có đĩa đệm giữa đốt sống cổ 1 và cổ 2, và đĩa đệm thấp nhất nằm ở chỗ nối thắt lưng – cùng (L5-S1). Tổng cộng các đĩa đệm chiếm khoảng một phần tư đến một phần ba chiều dài cột sống.
2. Cấu Tạo Của Đĩa Đệm
Mỗi đĩa đệm gồm ba phần chính: nhân nhầy ở trung tâm, vòng sợi ở ngoài và các mâm sụn gắn đĩa với các đốt sống kề bên.
2.1. Nhân nhầy
Là phần lõi dạng gel, nước chiếm khoảng 66-86% thành phần của nhân nhầy. Khi chịu lực, nhân nhầy hoạt động như một túi chứa chất lỏng, chuyển lực nén thẳng đứng thành lực phân tán ra xung quanh.
2.2. Vòng sợi
Là vòng mô sợi bao quanh nhân nhầy, gồm các lớp sợi đan chéo nhau ở các góc xen kẽ, giúp giữ nhân nhầy ở đúng vị trí và chịu được lực xoắn.
3. Đĩa Đệm Làm Những Việc Gì?
- Giảm xóc và chịu lực: đĩa đệm hấp thụ và phân tán lực khi đi lại, nhảy, nâng vật. Tài liệu giải phẫu mô tả đĩa đệm hấp thụ sốc, hoạt động như lớp đệm giữa các đốt sống và cho phép cột sống linh hoạt.
- Cho phép vận động: đĩa đệm tham gia các chuyển động giữa các đốt sống như gập, duỗi, nghiêng và xoay
- Giữ khoảng cách giữa các đốt sống: nhờ đó dây thần kinh có đủ không gian đi ra khỏi ống sống
4. Đĩa Đệm Được Nuôi Dưỡng Như Thế Nào?
Đĩa đệm gần như không có mạch máu riêng. Glucose, oxy và các chất dinh dưỡng đến vùng không có mạch máu qua cơ chế khuếch tán, và quá trình này cũng loại bỏ các chất thải chuyển hóa. Các nhà nghiên cứu ghi nhận vận động của cột sống hỗ trợ quá trình vận chuyển dưỡng chất này.
Điều này lý giải vì sao ngồi bất động nhiều giờ liên tục không tốt cho đĩa đệm, và vì sao thay đổi tư thế, đứng dậy đi lại có lợi.
5. Vì Sao Đĩa Đệm Dễ Bị Ảnh Hưởng?
Lượng nước trong đĩa đệm giảm dần theo tuổi, và lượng nước trong đĩa đệm tỷ lệ nghịch với áp lực tác động lên nó, nghĩa là tải nặng làm mất nước đĩa đệm. Với tải trục kéo dài như đứng cả ngày, áp lực thủy tĩnh trong đĩa vượt áp lực thẩm thấu và nước bị ép ra khỏi mô đĩa, đây là lý do chiều cao cơ thể giảm nhẹ vào cuối ngày. Hiện tượng này bình thường, nhưng tình trạng khô đĩa đệm theo tuổi cũng rất phổ biến.
Thoát vị đĩa đệm xảy ra khi nhân nhầy thoát ra ngoài và có thể chèn vào dây thần kinh kế cận. Khoảng 95% trường hợp thoát vị đĩa đệm thắt lưng xảy ra ở L4-L5 hoặc L5-S1, và độ tuổi đỉnh là thập niên thứ tư đến thứ năm của cuộc đời.
6. Cách Bảo Vệ Đĩa Đệm Hằng Ngày
- Vận động đều đặn và tập các nhóm cơ lưng, cơ bụng
- Không ngồi liên tục quá lâu, đứng dậy đi lại sau mỗi 30-60 phút
- Ngồi đúng tư thế, tránh chồm người ra trước hoặc trượt mông ra trước
- Gập gối khi nâng vật nặng, không cúi gập lưng
- Kiểm soát cân nặng và không hút thuốc
7. Ghế DOCTORLOAN Hỗ Trợ Giảm Áp Lực Lên Đĩa Đệm Khi Ngồi Như Thế Nào?
Trong các thói quen trên, tư thế ngồi là yếu tố khó kiểm soát nhất vì đa số mọi người phải ngồi nhiều giờ mỗi ngày. Các dòng ghế ngồi DOCTORLOAN như N85, 90 và 95 được thiết kế với bề mặt lồi trước, lõm sau, theo mô tả của nhà sản xuất nhằm giảm tối đa áp lực lên đĩa đệm nhờ nâng đỡ và giữ cấu trúc xương ở vị trí chuẩn.
Cụ thể, phần lõm phía sau ôm giữ xương chậu, khối lồi phía trước chống trượt, giúp hạn chế tình trạng xương chậu trôi ra trước và lưng dưới cong tròn khi ngồi lâu. Ghế hỗ trợ tư thế ngồi, không thay thế việc đứng dậy vận động và không thay thế thăm khám hay điều trị khi đã có bệnh lý đĩa đệm.
8. Khi Nào Cần Lưu Ý?
Nên đi khám nếu đau lưng kéo dài, đau lan xuống mông và chân, tê hoặc yếu chân, hoặc đau tăng dần theo thời gian. Cần đi khám ngay khi kèm khó kiểm soát tiểu tiện, đại tiện hoặc tê vùng quanh hậu môn.
Tóm Lại
Đĩa đệm là bộ phận giảm xóc quan trọng của cột sống, gồm nhân nhầy, vòng sợi và mâm sụn, và được nuôi dưỡng chủ yếu qua khuếch tán nên cần vận động đều đặn. Bảo vệ đĩa đệm vì vậy là sự kết hợp giữa tư thế đúng, vận động xen kẽ và các thói quen lành mạnh, với ghế ngồi phù hợp như một phần hỗ trợ.
_
>> Xem thêm: Chức Năng Của Cột Sống Là Gì?
>> Xem thêm: Gối Cao Hay Thấp Mới Tốt Cho Cột Sống Cổ?





