Đun sôi rồi để nguội là thói quen gần như gia đình nào cũng có, và phần lớn mọi người yên tâm rằng nước đã qua lửa là nước an toàn. Niềm tin này đúng một nửa – đun sôi làm rất tốt một việc, nhưng hoàn toàn không đụng đến nhiều thứ khác có thể có trong nước.
Bài viết dưới đây phân tích đun sôi thực sự làm được gì, không làm được gì, và vì sao đôi khi nó còn khiến vấn đề tệ hơn.
1. Đun Sôi Làm Được Gì Cho Nước Uống?
Đun sôi tiêu diệt vi khuẩn, virus và ký sinh trùng. Với các mầm bệnh trong nước, đun sôi được xem là tiêu chuẩn vàng, không cần thiết bị hay hóa chất. Đây cũng là lý do khi cơ quan y tế phát đi cảnh báo nước nhiễm khuẩn, đun sôi là khuyến cáo đúng.
Để hiệu quả, nước cần sôi sục liên tục trong ít nhất một phút. Nếu nước đang đục, nên để lắng rồi lọc qua một miếng vải sạch trước khi đun.
2. Những Thứ Đun Sôi Không Loại Bỏ Được
Đun sôi chỉ tiêu diệt vi sinh vật, không loại bỏ cặn, kim loại nặng, nitrat hay nhiều hóa chất khác. Bảng dưới đây tóm lại phạm vi tác dụng của nó:
| Tác nhân trong nước | Đun sôi có xử lý được không |
|---|---|
| Vi khuẩn, virus, ký sinh trùng | Có |
| Kim loại nặng (chì, asen) | Không |
| Nitrat, nitrit | Không |
| Thuốc trừ sâu, PFAS, hóa chất khác | Không |
| Cặn, hạt lơ lửng | Không |
- Kim loại nặng như chì và asen
Chì và asen là kim loại hòa tan trong nước, không bay hơi theo hơi nước. Đun sôi không loại bỏ được chì, asen cũng như các chất như nitrat hay fluoride.
- Nitrat và nitrit
Nitrat thường xuất hiện trong nước ngầm và nước mặt ở các vùng nông nghiệp. Đun sôi không hiệu quả trong việc loại bỏ nitrat và nitrit. Điều này đáng lưu ý với các gia đình dùng nước giếng khoan ở vùng canh tác.
- Hóa chất, thuốc trừ sâu và PFAS
Chì, PFAS, nitrat, thuốc trừ sâu và các sản phẩm phụ của khử trùng đều là hóa chất chứ không phải sinh vật sống, nên nhiệt hầu như không tác động gì đến chúng.
3. Vì Sao Đun Sôi Có Thể Làm Tăng Nồng Độ Chất Hóa Học?
Khi đun sôi, một phần nước bay hơi nhưng các chất hòa tan ở lại trong nồi. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) lưu ý đun sôi có thể làm tăng nồng độ chì vì nước bay hơi còn chì thì ở lại. Mức tăng này thường nhỏ, nhưng nó cho thấy đun sôi không chỉ vô tác dụng với hóa chất mà còn có thể đi ngược hướng mong muốn.
Vì vậy, nếu lo ngại về chì hoặc PFAS thì không nên dựa vào đun sôi mà nên dùng bộ lọc đã được kiểm nghiệm cho các chất đó.
4. Nước Đun Sôi Để Nguội Còn Có Thể Bị Nhiễm Lại
Nước vừa đun sôi là sạch về mặt vi sinh, nhưng trạng thái này chỉ kéo dài đến khi nước tiếp xúc với môi trường bên ngoài. Nước để nguội trong bình không đậy kín, hoặc rót bằng ly và dụng cụ chưa sạch, có thể bị nhiễm lại. Thời gian để càng lâu thì rủi ro này càng cao.
5. Khi Nào Đun Sôi Là Đủ, Khi Nào Cần Xử Lý Thêm?
Đun sôi là lựa chọn đúng khi vấn đề là vi sinh vật, chẳng hạn khi cơ quan chức năng phát thông báo nước nhiễm khuẩn. Với vấn đề hóa chất hoặc kim loại nặng, các phương pháp được nhắc đến là lọc bằng than hoạt tính hoặc gốm, màng thẩm thấu ngược (RO) và chưng cất.
Cũng cần nhớ một ranh giới quan trọng: trong lúc có cảnh báo nước nhiễm khuẩn, bộ lọc giảm được hóa chất và mùi vị nhưng không thay thế được khâu khử trùng, nên vẫn phải đun sôi hoặc dùng nước đóng chai theo hướng dẫn của cơ quan chức năng.
6. Hệ Thống Lọc Của Hiroshi HS-MD901
Máy lọc nước Hiroshi HS-MD901 có 13 lõi lọc chia thành nhiều cấp, kết hợp lọc cặn, than hoạt tính, màng lọc RO, bộ khử khoáng và lõi nano bạc. Theo thông tin từ nhà sản xuất, màng lọc RO của máy loại bỏ đến 99,99% tạp chất, vi khuẩn, virus, kim loại nặng và hóa chất độc hại trong nước, tức là nhắm đúng vào nhóm tác nhân mà đun sôi không xử lý được.
Một điểm tiện lợi khác nằm ở cách dùng hằng ngày: máy có sẵn chế độ nước nóng khoảng 85-95°C để pha trà, pha sữa, và chế độ nước tinh khiết dùng trực tiếp mà không cần đun sôi rồi chờ nguội, công suất lọc 20 lít mỗi giờ. Với gia đình có người cần nguồn nước ổn định như trẻ nhỏ hay người lớn tuổi, đây là phần giúp thói quen uống nước bớt phụ thuộc vào việc đun nấu.
7. Khi Nào Cần Lưu Ý?
Nếu gia đình dùng nước giếng, nhất là ở vùng nông nghiệp, hoặc nước máy từ hệ thống đường ống cũ, nên xét nghiệm nước định kỳ tại cơ sở được cấp phép, trong đó có các chỉ số nitrat và kim loại nặng. Nước có màu, mùi hoặc vị thay đổi bất thường so với trước đó cũng là lý do để kiểm tra, dù như đã nói, nhiều tác nhân nguy hại không có dấu hiệu nhận biết bằng mắt hay vị giác.
Tóm Lại
Đun sôi là cách đơn giản và hiệu quả để diệt vi sinh vật, nhưng chỉ giải quyết được một nhóm vấn đề của nước uống. Kim loại nặng, nitrat và hóa chất cần những phương pháp xử lý khác, và biết rõ ranh giới này giúp mỗi gia đình chọn đúng giải pháp cho nguồn nước mình đang dùng thay vì mặc định rằng nước đã đun sôi thì luôn sạch.
_
>> Xem thêm: Nước Khoáng Là Gì?
>> Xem thêm: Nước Kiềm Nên Uống Vào Thời Điểm Nào Trong Ngày?
Chat với tư vấn viên
Gọi ngay