Tư Thế Ngồi Có Ảnh Hưởng Tâm Trạng Không?

Gù lưng thường được nhắc đến như một vấn đề của cột sống. Tình trạng gây mỏi cổ, đau lưng, lệch trục theo thời gian. Nhưng ít người biết rằng tư thế ngồi còn có mối liên hệ hai chiều với cảm xúc – không chỉ tâm trạng ảnh hưởng đến cách ta ngồi, mà cách ngồi cũng có thể tác động ngược lại đến tâm trạng.

Bài viết dưới đây tổng hợp những gì các nghiên cứu đã ghi nhận về mối liên hệ này.

1. Vì Sao Tư Thế Và Tâm Trạng Có Liên Hệ Với Nhau?

Từ lâu, người ta đã biết tâm trạng buồn bã hay lo âu thường khiến cơ thể tự động chùng xuống, vai rũ, đầu cúi thấp. Điều ít được chú ý hơn là chiều ngược lại.

Việc chủ động thay đổi tư thế cũng có thể tác động trở lại lên cảm xúc, theo lý thuyết được gọi là nhận thức thể hiện qua cơ thể (embodied cognition). Đây là trạng thái mà cơ và thần kinh tự chủ không chỉ phản ánh cảm xúc mà còn góp phần định hình nó.

2. Nghiên Cứu Nói Gì Về Tư Thế Ngồi Thẳng Và Tâm Trạng?

Trường Đại Học Auckland tại New Zealand

Một nghiên cứu năm 2015 của nhóm tác giả Nair, Sagar, Sollers, Consedine và Broadbent tại Đại học Auckland đã thử nghiệm trên 74 người, chia ngẫu nhiên thành hai nhóm ngồi thẳng lưng và ngồi gù lưng trong lúc thực hiện một bài kiểm tra gây căng thẳng (thuyết trình trước người lạ). Nhóm ngồi thẳng lưng báo cáo lòng tự trọng cao hơn, mức độ hưng phấn cao hơn, tâm trạng tốt hơn và ít sợ hãi hơn so với nhóm ngồi gù lưng.

Phân tích ngôn ngữ trong bài phát biểu của người tham gia cũng cho thấy sự khác biệt rõ rệt. Nhóm ngồi gù lưng dùng nhiều từ ngữ mang cảm xúc tiêu cực, đại từ ngôi thứ nhất số ít và từ ngữ liên quan đến buồn bã hơn, trong khi dùng ít từ tích cực hơn.

3. Gù Lưng Có Liên Quan Gì Đến Mệt Mỏi, Chán Nản?

Một nghiên cứu khác vào năm 2017 của Wilkes, Kydd, Sagar và Broadbent tập trung vào nhóm người có triệu chứng trầm cảm nhẹ đến trung bình. Kết quả cho thấy việc thay đổi tư thế ngồi có thể giúp giảm cảm xúc tiêu cực và mệt mỏi khi họ phải thực hiện một nhiệm vụ gây căng thẳng, so với nhóm giữ tư thế ngồi thông thường vốn có xu hướng gù lưng nhiều hơn.

Một nghiên cứu cũ hơn của Riskind và Gotay từ năm 1982 ghi nhận rằng những ký ức tiêu cực có xu hướng dễ được gợi lại hơn khi ngồi ở tư thế gù lưng so với tư thế ngồi thẳng. Điều này gợi ý rằng tư thế cơ thể không chỉ ảnh hưởng đến cảm xúc tức thời, mà còn có thể tác động đến cách não bộ xử lý và truy xuất ký ức cảm xúc.

4. Vì Sao Ngồi Gù Lưng Trở Thành Thói Quen Khó Bỏ?

Ngồi lâu trên ghế không hỗ trợ tốt vùng lưng khiến nhóm cơ dựng sống phải liên tục gồng để giữ thẳng người. Khi cơ này mỏi dần theo thời gian, cơ thể có xu hướng tự động chùng xuống để giảm bớt gánh nặng. Đây chính là lúc tư thế gù lưng hình thành một cách vô thức, dần trở thành thói quen mặc định mỗi khi ngồi.

Các nghiên cứu trên đều là thử nghiệm ngắn hạn, quy mô nhỏ, và ảnh hưởng ghi nhận được ở mức độ khiêm tốn. Không nên hiểu là chỉ cần ngồi thẳng lưng là tâm trạng sẽ thay đổi hoàn toàn. Điều các nghiên cứu này cho thấy nhất quán là tư thế cơ thể thực sự có tác động đến cảm xúc, chứ không đơn thuần chỉ phản ánh cảm xúc sẵn có.

Tóm Lại

Tư thế ngồi và tâm trạng có mối liên hệ hai chiều rõ ràng hơn nhiều người nghĩ. Gù lưng không chỉ là hệ quả của tâm trạng tiêu cực, mà bản thân nó cũng có thể góp phần duy trì cảm giác mệt mỏi, thiếu tự tin. Ngồi thẳng lưng không thay thế được các phương pháp chăm sóc tinh thần cần thiết, nhưng là một điều chỉnh nhỏ, dễ thực hiện, có cơ sở khoa học để hỗ trợ tâm trạng trong sinh hoạt hằng ngày.